معين الدين محمد زمچى اسفزارى
389
روضات الجنات في اوصاف مدينه هرات ( فارسى )
قرار گرفت ، و ابو منصور اشعث را بكشت ، و شهر را در تصرف آورد ، پس ابو شجاع الپارسلان بن محمد « 1 » بن چغرىبيك « 2 » بيامد و شهر از دست او بيرون كرد ، و وزير او صاحب كبير نظام الملك ابو على الحسن بن على بن اسحاق الطوسى شد ، كه همه عقلاء و فضلاى روزگار متفقاند كه نادرهء ايام « 3 » و اعجوبهء جهان بود ، « 4 » و [ بر همهء وزراى عالم رتبت تقدم و رفعت مقام يافت ] ، و آيات باهره و آثار ظاهره او از آن مشهورتر است كه باطناب احتياج افتد ، و بر راى رزين و فكر متين جبر همهء نقصانها لازم داشت ، و رخنهاى حوادث را استوار كرد . « 5 » [ و يك شعبه نسب آصفى اسلام ملاذى چنانچه گذشت ، بخاندان او انتما دارد ، و مشاركت اسمى بدان سبب واقع شده ] . پس سلطان الپارسلان پسر خود شمس الدوله طغانشاه را بهراة فرستاد ، بعد از آن ظهير الملك ابو نصر سعيد بن محمد المومل النيشابورى والى هرات بود ، تا وقتى كه الپ ارسلانرا وفات رسيد ، [ پس ملكشاه بن الپارسلان رسيد ] و او هرات را ببرادر خود طغانشاه مسلم داشت ، و وزارت بطريق پدر خود بر خواجه نظام الملك مقرر فرمود ، پس طغانشاه آغاز طغيان و عصيان نهاد ، و رسمهاء بد از ظلم و فساد و اطماع فاسده ، و قتل اهالى علم ، و متابعت اصحاب ظلم پيش گرفت ، برادر او را معزول كرد و او را بقلعهء اصفهان محبوس ساخت ، و امير زيبق را كه از بندگان سلطان بود بهرات فرستاد ، « 6 » و پس او را عزل كرده مؤيد الملك ابو بكر عبد إله بن نظام الملك والى « 7 » هرات شد ، تا آنگاه كه خواجه نظام الملك را فدائيان ملاحده شهيد كردند ، در دهم رمضان سنهء خمس و ثمانين و اربعمايه .
--> ( 1 ) - مج : محمد بن چغرى . مك : محمد چغرى . ( 2 ) - عضد الدين ابو شجاع الپارسلان ( 455 ه ) . ( 3 ) - مج : ايام و اعجوبهء جهان بود . مك : ايام بود . ( 4 ) - عبارت : [ و بر همه وزراى عالم رتبت تقدم و رفعت مقام يافت ] از زيادات پا و مج است . ( 5 ) - عبارت : [ و يك شعبه نسب آصفى . . . بدان سبب واقع شده ] از زيادات مج مىباشد . و در پا . س و مك ندارد . ( 6 ) - مك : پس . مج : و پس . ( 7 ) - مج : والى هرات شد . مك : والى شد .